ว่าด้วย "ปัญหา"

"ปัญหา" คืออะไร? คุณลักษณะใดที่กำหนดเส้นแบ่งระหว่างสิ่งที่เป็นปัญหาและสิ่งที่ไม่เป็นปัญหา? และใครมีหน้าที่แก้ไขปัญหานั้น?
ว่าด้วย "ปัญหา"

แท้จริงแล้วสรรพสิ่งในโลกหล้าเพียงแค่เป็นเช่นนั้นไปตามครรลองของมัน

สภาวะของสิ่งต่าง ๆ นั้นไม่ได้มี “ความเป็นปัญหา” เป็นคุณสมบัติในตัวมันเอง

ปัญหาจะเกิดขึ้น เฉพาะเมื่อ ใครสักคนหนึ่ง เกิดไม่พึงใจในสภาวะของบางสิ่ง ต้องการให้สภาวะนั้นเปลี่ยนแปลงไปตามความใคร่ปรารถนาของตน

สภาวะเดียวกันนั้น ผู้หนึ่งรับรู้แล้วพึงใจก็ไม่ใช่ปัญหาของเขา อีกผู้หนึ่งรับรู้แล้วไม่พึงใจก็กลับเป็นปัญหาขึ้นมา สภาวะอย่างหนึ่งจึงสามารถเป็นปัญหาและไม่เป็นปัญหาไปพร้อม ๆ กันได้ ขึ้นกับผู้มอง

ดังนี้แล้ว ปัญหา ก็คือความไม่พึงใจส่วนตน ที่ปัจเจกบุคคลมีต่อสภาวะอย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นเรื่องอัตวิสัย (subjective) มิใช่เรื่องวัตถุวิสัย (objective) แต่อย่างใด

ฉะนั้นจึงเป็นการยากอย่างยิ่ง ที่สภาวะใด ๆ จะถูกนิยามเป็น ปัญหาส่วนรวม เพราะนั่นหมายความว่าสภาวะนั้นจะต้องถูกมองว่าเป็นปัญหาโดยปัจเจกทุกคนที่เป็นสมาชิกของคำว่า ส่วนรวม ตามที่กล่าวอ้าง

เมื่อพิจารณาสภาวะใดสภาวะหนึ่ง สำหรับผู้ที่พึงใจในสภาวะนั้น ในใจของเขาก็ปราศจากปัญหาที่ต้องได้รับการแก้ไข เขาจึงปล่อยให้สภาวะนั้นเป็นไปเช่นเดิม ก็นับว่าสมเหตุสมผล

ส่วนสำหรับผู้ไม่พึงใจในสภาวะนั้น ในใจของเขาก็มีปัญหาที่ต้องได้รับการแก้ไข จึงเป็นหน้าที่ของเขาที่จะลงมือเปลี่ยนแปลงสภาวะนั้น เพื่อบรรลุความปรารถนาส่วนตน นี่ก็นับว่าสมเหตุสมผล

ทว่าการลงมือเปลี่ยนแปลงสภาวะใด ๆ นั้นต้องใช้ ทรัพยากร ไม่ว่าจะในรูปของกำลัง รูปของเวลา หรือรูปของเงิน

น่าเศร้าที่ไม่ใช่สำหรับทุกปัญหาในใจของทุกคนจะสามารถถูกแก้ไขได้ ด้วยข้อจำกัดของทรัพยากรนี้เอง

  • หากเขามีทรัพยากรไม่เพียงพอ เขาก็ไม่สามารถแก้ไขปัญหานั้น
  • หากเขามีทรัพยากรเพียงพอ แต่มีปัญหาอื่นที่สำคัญคุ้มค่ากว่าให้แก้ไข เขาก็เลือกที่จะ(ยัง)ไม่แก้ไขปัญหานั้น
  • ต่อเมื่อเขามีทรัพยากรเพียงพอ และปัญหานี้คุ้มค่าที่สุดสำหรับการใช้ทรัพยากรนั้น เขาจึงลงมือแก้ไขปัญหานั้น

แต่กระนั้นบางปัญหา ก็เกินกว่ากำลังทรัพยากรของคนเพียงคนเดียวจะสามารถแก้ไขได้ การรวมกำลังทรัพยากรจากคนจำนวนมากซึ่งมองเห็นปัญหาอย่างเดียวกันเพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหา ก็สามารถทำได้ ผ่านการรณรงค์ ผลักดัน โน้มน้าว ให้ผู้คนมองเห็นปัญหาและวิธีการแก้ไขไปในแนวทางเดียวกัน ระดมทรัพยากรบนกำลังและความสมัครใจของปัจเจกบุคคล ดังนี้ปัญหาใหญ่ของคนจำนวนมากก็สามารถแก้ไขได้โดยทรัพยากรของคนเหล่านั้นเอง ซึ่งมีหน้าที่ที่จะต้องแก้ไขปัญหานั้น

ฉะนั้นไม่ว่าจะเป็นปัญหาเล็กหรือปัญหาใหญ่ ก็เป็นหน้าที่ของผู้ตระหนักว่าสิ่งนั้นเป็นปัญหาที่จะต้องแก้ไขปัญหานั้น ไม่ใช่หน้าที่ของคนอื่นใด

ด้วยเหตุนี้ การให้ผู้อื่นเป็นผู้กำหนดความเห็นแทนเราว่าสิ่งใดเป็นปัญหาสำหรับเรา จึงเป็นเรื่องไม่สมเหตุสมผล และการให้ผู้อื่นตัดสินใจว่าจะใช้ทรัพยากร ของเรา ไปในการใด ก็ไม่สมเหตุสมผลยิ่งกว่า

ผู้อื่นนั้น… ก็คือ รัฐ**

  • ตั้งแต่เมื่อไรกันที่เรายอมให้ผู้กุมอำนาจรัฐบอกเราว่าสิ่งใดบ้างที่เป็นปัญหา สิ่งใดบ้างที่ไม่เป็นปัญหา และปัญหาใดสำคัญกว่า สำหรับเราทุกคน
  • ตั้งแต่เมื่อไรกันที่เรายอมให้กุมอำนาจรัฐตัดสินใจว่าปัญหาใดควรได้รับการแก้ไขอย่างไร ทั้งที่ทรัพยากรที่พวกเขาใช้นั้นคือทรัพยากรของเรา
  • ตั้งแต่เมื่อไรกันที่เราถูกหลอกให้เชื่อว่ารัฐมีหน้าที่แก้ไขปัญหาแทนพวกเรา และเรามีหน้าที่ต้องกราบกรานอ้อนวอนต่อพวกเขา เพื่อโน้มน้าววิธีการที่พวกเขาใช้ทรัพยากรของเรา

หน้าที่ของรัฐ คืออะไรกันแน่? การแก้ปัญหาของทุกคน คือหนึ่งในนั้นหรือไม่?

แล้วคุณเริ่มคิดว่า รัฐ** เป็นปัญหาสำหรับคุณหรือยัง?

#Siamstr

Write a comment